kamień

1. Bodaj się tacy na kamieniu rodzili «oby takich (ludzi) było więcej»
2. Być komuś, stać się dla kogoś kamieniem (młyńskim) u szyi «być komuś ciężarem, przeszkodą, stwarzać kłopot swoją obecnością»: (...) stałem się dla Alicji kamieniem u szyi. J. Stawiński, Piszczyk.
3. Być z kamienia; być (twardym, niewzruszonym) jak kamień, jak głaz «być nieczułym, niewrażliwym, bezwzględnym»: Niedbałym, teatralnym gestem wskazał na te dziewczyny (...). – Kochają mnie one. A ja jestem twardy jak głaz. Za to jeszcze bardziej kochają. M. Nowakowski, Od Benka.
4. Coś ciąży komuś kamieniem (na sercu, na duszy), jak kamień; coś komuś kładzie się, leży kamieniem na sercu, na duszy; coś uciska kamieniem serce, duszę «ciągła myśl o czymś nie daje komuś spokoju, coś obciąża czyjeś sumienie»: Nie może powiedzieć, nie wolno mu. Tajemnica, przedtem cenna jak skarb, teraz ciąży jak kamień. I. Jurgielewiczowa, Ten obcy.
5. Kamień by się wzruszył «coś wzruszyłoby każdego, wywołało współczucie, a osoba, której to dotyczy, pozostaje nieczuła, obojętna»: Mówię ci, tak strasznie płakała, że kamień by się wzruszył, a co dopiero ja... A. Lewańska, Sonata.
6. Kamień (kamyk, kamyczek) do czyjegoś ogródka «o złośliwym przycinku w stosunku do kogoś, rzuconym pozornie mimochodem, przy omawianiu innej sprawy»: Nie obyło się i tu bez wrzucenia paru kamyczków do rządowego ogródka. Polityka 23/1995.
7. Kamień milowy «coś, co ma przełomowe znaczenie»: A Beethoven, przypomnijmy, jest wielkim przedstawicielem tej formy i każda z jego dziewięciu symfonii uchodzi za kamień milowy w jej rozwoju. Ekran 45/1988.
8. Kamień młyński «coś, co utrudnia komuś życie, jest czyjąś zgubą, czyimś nieszczęściem»: Wielu Polaków sądzi, że rozbicie jednego z owych kamieni młyńskich – to znaczy Rosji albo Niemiec – wywiodłoby Polskę z tego historycznego potrzasku. J. Mieroszewski, Finał.
9. Kamień na kamieniu nie został, nie pozostał «wszystko zostało doszczętnie zniszczone, zburzone, zrównane z ziemią»: Przecież gdybym chciał, toby tu kamień na kamieniu nie został z tej całej budy. S. I. Witkiewicz, Dramaty.
10. Kamień obrazy «przyczyna, powód obrazy, niezadowolenia, oburzenia»: Wiem, że jeden mądry doradca chodził do niego i próbował tłumaczyć, ale Gomułka list pisarzy potraktował jak kamień obrazy i nie chciał z nim gadać. T. Torańska, Oni.
11. Kamień węgielny
a) «akt erekcyjny umieszczony w fundamencie nowo budowanego obiektu; także: pierwsza cegła użyta do budowy»: Ukazał się gmach ambasady francuskiej, pod który kamień węgielny kładł de Gaulle. J. Krzysztoń, Obłęd.
b) «podstawa, początek, najważniejszy składnik czegoś»: Jednak już dzisiaj ludzie, którzy w tamtych czasach przeciwstawili się panującemu systemowi, mogą odczuwać satysfakcję, iż to oni stali się kamieniem węgielnym dla nowej Polski. Lipnik 8/1997.
12. Kamień w wodę; (przepaść, zginąć, zniknąć itp.) jak kamień w wodę, w wodzie; jakby w wodę wpadł «ktoś zaginął, coś zaginęło bez śladu»: Kazałem przetrząsnąć cały szpital, bo mógł się na przykład pozbierać i wyruszyć na poszukiwanie alkoholu. Ale zniknął jak kamień w wodę. M. Bielecki, Osiedle.
13. Nie zostawić, nie pozostawić kamienia na kamieniu «zniszczyć, zburzyć coś doszczętnie, zazwyczaj budynki, miasta itp.»: (...) w zdobytych miastach nie pozostawiano kamienia na kamieniu. Z. Kosidowski, Opowieści.
14. Siedzieć, przesiadywać gdzieś kamieniem, kołkiem, murem «siedzieć, przesiadywać stale w jednym miejscu, przez długi czas, bez przerwy»: Ile lat ma Artur? – Dwadzieścia trzy. – I sądzisz, że chłopak w tym wieku kamieniem siedzi w domu? U. Milc-Ziembińska, Śmierć.
15. Siedzieć, przesiadywać nad czymś kamieniem «pracować nad czymś wytrwale, prawie bez odpoczynku»: Gdzie Marysia? – Nie przeszkadzaj jej, siedzi kamieniem nad matematyką, jutro klasówka. Roz bezp 2002.
Coś (aż) kapie od drogich kamieni zob. kapnąć.
Coś idzie jak z kamienia zob. iść 2.
Gryźć kamienie zob. gryźć 1.
Kamień spadł komuś z serca, z piersi zob. spaść 1.
Kląć w żywy kamień (w żywe kamienie) zob. kląć.
Ktoś wzruszyłby kamień, coś wzruszyłoby kamień zob. wzruszyć 2.
Mieć serce z kamienia, jak kamień zob. serce 14.
Milczeć jak kamień zob. milczeć.
Rzucić w kogoś kamieniem zob. rzucić 7.
Spać jak kamień, kamieniem zob. spać 6.
Zdjąć komuś kamień z serca zob. zdjąć 2.
Zrzucić kamień z serca zob. zrzucić 1.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • Kamień — is the Polish word for stone . It appears in several Polish toponyms, and was a past Polish unit of measurement.Places in Poland called Kamień include:* Kamień Pomorski, a town in West Pomeranian Voivodeship (NW Poland), seat of Kamień County *… …   Wikipedia

  • kamień — I {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż III, D. kamieńenia; lm D. kamieńeni {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} odłamek oderwany od masywnej, litej, twardej bryły skalnej; także bryła materiału o takich właściwościach : {{/stl …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Kamien — Kamień bezeichnet mehrere Ortschaften in Polen: Kamień Krajeński, Stadt in der Wojewodschaft Kujawien Pommern Kamień Pomorski (Cammin); Stadt in der Woiwodschaft Westpommern Kamień Śląski (Groß Stein); ein Ortsteil der Gemeinde Gogolin in der… …   Deutsch Wikipedia

  • Kamień — bezeichnet mehrere Ortschaften in Polen: Kamień Krajeński, Stadt in der Wojewodschaft Kujawien Pommern Kamień Pomorski (Cammin); Stadt in der Woiwodschaft Westpommern Kamień Śląski (Groß Stein); ein Ortsteil der Gemeinde Gogolin in der… …   Deutsch Wikipedia

  • Kamień — Kamień …   Wikipedia Español

  • kamień — m I, D. kamieńenia; lm M. kamieńenie, D. kamieńeni 1. «bryła skalna, zwykle twarda, spoista i ciężka; niewielki odłamek takiej bryły; w górnictwie: urobek skały płonnej» Kamień polny, przydrożny, narzutowy. Kamienie nadbrzeżne. Posąg wykuty w… …   Słownik języka polskiego

  • Kamien — Kaemena is an unusual spelling of the Germanic Polish surname Kemena , itself a variant form of the ancient Kamien . This is essentially a Polish word meaning stone and in the surname context is either habitational for one who dwelt at a house… …   Surnames reference

  • Kamien — 1 Original name in latin Kamie Name in other language State code PL Continent/City Europe/Warsaw longitude 50.34064 latitude 22.13539 altitude 193 Population 2700 Date 2010 10 13 2 Original name in latin Kamie Name in other language State code PL …   Cities with a population over 1000 database

  • Kamień Pomorski — Kamień Pomorski …   Deutsch Wikipedia

  • Kamien Krajenski — Kamień Krajeński …   Deutsch Wikipedia

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.